Guradyjy enjamlar bilen gaýtadan işlenen materiallar sansyz. Dürli materiallaryň fiziki-himiki aýratynlyklarynyň we önümiň talaplarynyň tapawudyndan başga-da, guradyş döwründe materiallaryň termofiziki aýratynlyklary we ýyladyş wagtynda guradyş ulgamynyň enjamlaryna material talaplary dizaýnerler üçin hem möhüm pikirlerdir. Bu makalada dizaýnerleriň görkezmesi üçin guradyjy enjamlarda material saýlamagyň käbir usullary teklip edilýär.
Guradyjy enjamlaryň aýratynlyklary
Häzirki wagta çenli gury enjamlaryň ýüzlerçe görnüşi üstünlikli işlenip düzüldi we ýüzden gowragy senagat önümçiliginde ulanylýar. Guradyjy enjamlary klassifikasiýa etmegiň dürli usullary hem bar. Guramak prosesinde ýylylyk geçiriş usulyna esaslanyp, olary konweksiýa guradyjylara (howa akym guradyjylary, pürküji guradyjylar, aýlanýan çalt guradyjylar, suwuklandyrylan düşek guradyjylar we ş.m.), geçiriji guradyjylar (dyrma guradyjylar, rolik guradyjylar) we radiasiýa guradyjylar (mikrotolkun guradyjylar, uzak - infragyzyl guradyjylar) diýip bölmek mümkin. Mundan başga-da, padder guradyjylary ýaly birnäçe ýylylyk geçiriş usullaryny birleşdirýän guradyjy enjamlar bar.
Guradyjylaryň aglaba köplügi - adaty enjam däl, esasanam her guradyjy dürli materiallary gaýtadan işleýär we guradyş şertleriniň köpüsi materiallara baglylykda üýtgeýär, bu guradyjynyň gurluşynyň we materiallarynyň üýtgemegine sebäp bolýar. Şonuň üçin guradyjynyň dürli parametrlerini kesgitlemek üçin guradyljak materialyň ýagdaýyny, çyglylygyň görnüşlerini, geçişini, guradyş döwründe material aýratynlyklaryny, poslama, ýangyjy we partlaýjylygyň bolmagy, statiki elektrik öndürmek, önümiň aýratyn talaplary we materialyň termosensiw temperaturasy ýaly guradyjynyň dürli parametrlerini anyk kesgitlemek zerurdyr. Şol sebäpli köp guradyjy köpçülikleýin - öndürilip bilinmez; şonuň üçin dizaýn prosesi materialyň aýratynlygyna we iş şertlerine uýgunlaşmagyna üns bermelidir.
Guradyjy enjamlarda ulanylýan materiallary saýlamagyň usuly - belli. Guradyjy enjamlaryň materialy, guradyjy enjamyň bahasynda möhüm elementdir we materiallaryň ýerlikli saýlanylmagy enjamlaryň bahasyna gözegçilik etmegiň möhüm serişdesidir. Adatça, guradyjy enjamlar üçin materiallar saýlanylanda aşakdaky taraplary göz öňünde tutmalydyr: Işlenýän materialyň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak. Guradyjy enjamlaryň esasy wezipesi, berlen materialy guratmakdyr. Guradyjylar däne, azyk, derman, himiýa, tokaý önümleri, kagyz we metallurgiýa ýaly köp ugurlary öz içine alýan dürli materiallary ulanýandygy sebäpli, önümleriň sany sansyz. Guradylýan materiallara bolan talaplar dürli-dürli bolýar. Mysal üçin, himiki reagentler, derman önümleri, elektron materiallar we elektrik keramiki materiallar guradyş döwründe demir ionlary bilen garylmaly däldir; şonuň üçin enjamlary saýlamakda uglerod polat materiallaryndan gaça durmalydyr. Mundan başga-da, materialdaky çyglylykda kislotalar, aşgarlar, duzlar ýa-da organiki erginler bar bolsa, dürli metal materiallary poslap biler. Bu poslama, esasanam ýyladyş wagtynda güýçlenýär. Şonuň üçin materialdaky çyglylygyň aýratynlyklaryna esaslanyp degişli materiallary saýlamaly.
Guradyjy görnüşe esaslanýan material saýlamak meselesinde, ýokarda belläp geçişimiz ýaly, guradyjylaryň dürli görnüşleri bar, hersiniň iş prinsipi dürli. Şonuň üçin material saýlanylanda bu barada doly göz öňünde tutulmalydyr. Mysal üçin, magniý oksidini howa guradyjyda guradanyňyzda, howa akymy turbasyndaky materialyň ýokary tizligi we magniý oksidiniň gatylygy guradyjy turbanyň egrilerinde agyr könelmegine sebäp bolýar. Şonuň üçin köýnek - çydamly gurluş ýa-da wear- çydamly material bu ýer üçin dizaýn edilmelidir. Mundan başga-da, poslamaýan polat ýylylyk geçirijiligini uglerod polatdan ep-esli peseldýär. Şonuň üçin geçiriji esasy ýylylyk geçiriş usuly bolan guradyjy enjamlarda, poslamaýan polat esasy material hökmünde saýlanan bolsa, poslamaýan poladyň ýylylyk geçirijiligine esaslanyp ýylylyk çalşygy meýdany hasaplanmalydyr. In Engineeringenerçilik mysallary, bug ýylylyk çalşyjylary saýlanda poslamaýan poladyň uglerod polatdan 30% köp ýer talap edýändigini görkezýär.
Guramak üçin materiallary saýlamak, material we guradyş şertlerine baglylykda üýtgeýär. Bir gezek organiki däl duzlary guradýan we polimerizasiýa reaksiýasyny döredýän ýokary - temperatura guradyjyny tasladym. Guradylýan howanyň temperaturasy 800 gradusdan ýokary bolup, gymmat - temperatura çydamly poslamaýan polatdan peýdalanmagy talap edýärdi. Şeýle-de bolsa, guradyjy otaglaryň hemmesiniň ýokary - temperatura zonasynda däldigini göz öňünde tutup, hasaplamalar ýokary - temperatura çydamly materiallaryň diňe ýokary - temperatura meýdanynda ulanylandygyny görkezdi. Indi bir ýyldan gowrak wagt bäri kadaly işleýär.
Enjamlary gurmak gurşawyna esaslanýan material saýlamak: Köp ýagdaýlarda, ýokardaky şertler ýerine ýetirilen hem bolsa, enjamlary gurnamak gurşawynyň materiallara bolan talaplary göz öňünde tutulmalydyr. Enjam himiýa zawodynda oturdylan bolsa, daşky gurşawyň enjamlara, dolandyryş ulgamyna we elektrik ulgamyna poslamagy, laýyk dizaýn çözgüdini işläp düzmek üçin ünsli göz öňünde tutulmalydyr.
Guradyjy enjamlar üçin poslama garşy usullar: Guradyjy enjamlaryň köpüsi kebşirlenen böleklerden, tabaklardan we silindrlerden durýar. Poslama garşy gorag dürli programmalary guradyjylar üçin zerurdyr. Aşakda material poslama garşy gorag we önümçilik usullary barada käbir tejribeler bar.
Fosfat - passiwasiýa prosesi: Wibrasiýa suwuklandyrylan düşek guradyjylary öndürilende bölekleriň 70% uglerod polatdan ýasalýar. Amallaryň arasyndaky uzyn öwrüm wagty, köp mukdarda pos emele gelýär, boýagdan öň pos aýyrmak üçin ep-esli zähmet talap edýär. Fosfat - passiwasiýa, elektrokimiki reaksiýa arkaly pos - örtülen polat eserlerini bir ädimde bejerýär, şol bir wagtyň özünde dykyz {{6} ust pos filmini emele getirip, asyl metal reňkini açýar. Bu film çygly howanyň täsirine on günüň dowamynda poslamazdan çydap biler. Işleýşi ýönekeý, iş gurşawyny gowulandyrýar, zähmet güýjüni peseldýär we işçi güýjüni we serişdeleri tygşytlaýar. Fosfat - passiwasiýa ergininde emulsifikatorlar, molibdatlar, ereýän fosfatlar we dürli kislotalar bar. Bu usul diňe ýokarda agzalan maşyn görnüşlerine degişli bolman, eýsem beýleki şuňa meňzeş gurluşlaryň ýa-da çarçuwalaryň poslamagyndan goramak üçin hem ulanylyp bilner.
Guradyjy enjamlary öndürmekde elektrostatik poroşok örtüginiň ulanylmagy: Adaty boýaglar köp mukdarda efir, keton we uglewodorodlary öz içine alýan suwuklyklar bolup, önümçilikde, saklamakda, daşamakda we gurluşykda köp kynçylyk döredýär. Olar ýangyjy, partlaýjy we gaty howply. Zäherliligi sebäpli atmosfera üýtgeýär we daşky gurşawy hapalaýar. Şonuň üçin içerki we halkara örtük öndürijileri az çözgüt ulanýan ýa-da ulanmaýan täze örtük görnüşlerini ösdürmäge bagyşlanýar. Şeýle täze örtük görnüşleriniň biri poroşok örtükdir.
Wibrasiýa suwuklandyrylan düşek guradyjysynyň ýokarky gapagy, esasan, sowuk - togalanan poslamaýan polatdan ýasalýar we netijede ýokary çykdajylar bolýar. Ordinaryönekeý uglerod poladyň ýerine poslamaýan polatdan peýdalanmagyň sebäbi enjamlaryň işleýiş wagtynda dürli poslaýjy materiallar we gazlar bilen aragatnaşyga girmegidir we poslamaýan poladyň ajaýyp poslama garşylygy bar; şonuň üçin sowuk - togalanan poslamaýan polat ulanylýar.
Poliester rezin tozan örtükleriniň adaty uglerod polatyna elektrostatik sepilmegi poslamaýan polat bilen deňeşdirilende poslama garşylygy gazanýar. Poroşok örtüginiň bu görnüşi gaty, çydamly we oňat bezeg aýratynlyklaryna, şeýle hem açyk howanyň çydamlylygyna we ýylylyga çydamlylygy, ajaýyp poslama garşylyk, tegmile garşylygy, ýalpyldawuklygy we reňk öndürijiligi bilen birlikde, elektrostatik poroşok sepmek guradyjy gabyklaryň poslamagyndan goramak üçin örän amatlydyr.
Austenit Nikeliň kebşirlemegi barada çekişme - Hrom poslamaýan polat Guradyjy enjamlaryň köp bölegi kebşirlenen metaldan ýasalan gurluşlar, köpüsiniň 1Cr18Ni9Ti (18 - 8 görnüşi). Kebşirleýiş döwründe poslama we döwük problemalary köplenç ýüze çykýar. Bu önümiň ömrüne we öndürijiligine çynlakaý täsir edýär. Austenit poslamaýan polat bilen adaty uglerod poladyň arasyndaky tapawut, pes ýylylyk geçirijiliginde, ýyladyş wagtynda ýylylyk giňelişiniň uly koeffisiýentinde we ýokary elektrik garşylygyndadyr. Bu aýratynlyklar sebäpli, austenit polat üçin ýörite kebşirleýiş amallary zerurdyr. Intergranulýar poslama, ýokary erginli poladyň esasy meselelerinden biridir. Bu poladyň özi poslama garşylygy ýokary bolsa-da, kebşirlemek prosesi bu garşylygy peseldýär. Austenit poladyň kebşirlenmeginde poslama görnüşleri aşakdakylary öz içine alýar: umumy, lokallaşdyrylan we şäherara poslama. Domesticerli zawod guradyjy enjamlary daşary ýurtlardan getirýärdi. Nädogry kebşirleýiş usullary sumka süzgüçiniň poslamaýan polat çarçuwasynyň mikrostrukturasyna zeper ýetirip, gözaraara poslama sebäp boldy. Guramak döwründe materialda kislotaly komponentler bolup, polat çarçuwanyň çalt döwülmegine sebäp bolýar.
Netije Guramak tehnologiýasy häzirki ýagdaýyna ösensoň, in engineeringener tehnologiýasy hökmünde onuň üstünligi diňe guratma teoriýasynyň derejesine däl, eýsem enjamlaryň gurluşyna, material saýlanyşyna we önümçilik usullaryna hem ýakyndan baglydyr. Dürli faktorlary göz öňünde tutup, amatly önümçilik meýilnamasyny düzmek möhüm ykdysady ähmiýete eýe.